Modern Pentatlon

Modern pentatlon 5 ayrı branşa dayanan çoklu disiplinden oluşur. Bu braşlar Eskrim, Atıcılık, Koşma, Yüzme ve Binicilik’tir. Bu spor, yüksek seviyede motivasyon, sabır, fiziksel dayanıklık ve zaman gerektirir.

           

           Tarihçe

            2700 sene önceki Eski Oyunlarda, Pentatlon en iyi ve en donanımlı oyuncuları ortaya çıkaran yarışmaydı. Yunan filozofu Aristotle da bunu, “Onlar en mükemmel sporculardır, çünkü onların bedenlerinde güç ve hız güzel bir uyumla bütünleşmiştir.” Diyerek ortaya koymuştur. Modern Pentatlon adını yunancada beş olan ‘Penta’ kelimesinden almıştır.

            Modern Pentatlonun geçmişi Yunanistan’da yapılan Antik Olimpiyat Oyunlarına kadar gitmektedir. Antik Pentatlon stadyum etrafında Koşu, Atlama, Disk atma, Gülle atma ve Güreş olarak yapılmış ve ilk defa Ispartalılar tarafından askerlerini eğitmek amacı ile MÖ 708 yıllarındaki olimpiyatlarda tanıtılmıştır. Antik pentatlon dalında ilk rekortmen 2707 yıl önce Ispartalı Limpis’tir.

            Bu birbirinden değişik ve bağlantısız beş sporun seçilmesi, romantik bir hikaye olarak da sunulan bir teğmenin, düşman hatlarında bindiği atının devrilmesiyle önce tabancası ile sonra da kılıcı ile kendisini savunması, yüzerek nehri geçmesi ve verilmesi gereken mesajı yaya olarak ( koşarak ) ulaştırması şeklinde anlatılmaktadır.

            Pentatlon, klasik Olimpiyat Oyunlarının zirvesinde yer almıştır. O zaman ki beş oyun; disk, cirit, koşu, yüksek atlama ve güreşti. Bir kralın habecisinin düşman topraklarını geçerken gösterdiği becerileri ve dayanıklılığı simgelen oyunlardan oluşan bu oyunu, Modern Pentatlonun Olimpiyatlara ilk girişi Baron Pierre Coubert’in sayesindedir. Kendisi aynı zamanda Modern Olimpiyatlarýn kurucularından olduğundan hemen hemen bütün sporların içine alındığı ve en sağlam sporcunun tespit edileceği bir spor dalının da olimpiyatlarda yer almasını arzulamıştır. Hedef sporu, ikili çarpışma sporu Binicilik ve Atletizm ( Kros ) dallarını temel olarak düşünmüştür. Bu amaçla,  bunların hepsini bir arada kaynaştırmak için de Napolyon’un özel ulakı olan bir teğmenin, mesajını ulaştırmak için düşman hatlarından geçmesini anlatan destansı, Avrupa kökenli bir hikayeden hareket etmiştir. Antik şeklinden farklı olan Modern Pentatlon adıyla , 1912’de Stockholm’de yapılan olimpiyatlarda Tabanca Atışı, Eskrim, Yüzme, Binicilik ve Koşu olarak ilk kez uygulanmıştır.

            Uluslar arası Modern Pentatlon ve Biatlon federasyonu (UIPMB ) 1948 yılında kurulmuştur

           

            Pentatlon Branşının Uygulanma Şekli

            Daha önceleri  beş sporu içeren Pentatlon yarışmaları toplam beş gün içerisinde organize edilirken zamanla seyirciye daha kolay izlenebilir hale getirmek için 3 güne ve son zamanlarda da 1 güne indirilmiştir.

           

            Pentatlon Dalları

                        Atıcılık

                        Eskrim

                        Yüzme

                        Binicilik

                        Koşma

                    Atıcılık

Yarışmaların ilk dalı atıcılıktır. Yarışmacılar,10 metre

uzaklıktan, 177 kalibrelik havalı tabanca ile, çapı 155 mm olan ve 10 ayrı halkadan oluşan bir hedefe 20 atış yaparlar. 200 atıştan 172’sinin skoru 1000 pentatlon puanına eşittir. 172’nin altında ya da üstündeki her atış puanı +/- 12 puandır. Her atış arasında 40 saniye vardır.

            Atıcılık Takım Düzeni

           Her takım üyesi 10 atış yapar, bu toplamda 30 atıştır. 1000 pentatlon puanı = 258 atış puanıdır. (maksimum 300 puandır). 258’in üzerindeki ya da altındaki her atış puanı 12 pentatlon puanına denktir Örnek: Toplamda 265 atış puanı alan bir takım 1084 puan almıştır. 

            Atıcılık Puan Sistemi

           Atıcılık, yarışmalarda ilk sırada yer alır.

Atıcılık oyunu,normalde, 25 metrelik mesafeden 22 kalibrelik silahla, dönen bir hedefe yapılan atışlarla gerçekleştirilirdi. Şimdi ise, 10 metreden havalı tabanca sabit hedefe yapılmaktadır. Yarışmacılar, 10 metre mesafeden 40 saniye aralıkla 20 ayrı hedefe 20atışyaparlar. Yarışmalarda 4.5 mmlik havalı tabanca kullanılır.
            Hedefler bir merkez halka ve 10 halkadan oluşur.

            En dıştaki halka 1 puan, içindeki halka 2 puan olmak üzere diğerleri aynı sistemle gider. Merkezdeki halkayı vurmak 10 puandır. Eğer bir vuruş, iki halka arasına denk gelirse daha yüksek olan puan hesaba katılır. Yarışmacılar 1.5 kg'dan daha hafif olan tüfeği tek elleriyle tutarak atış yapmak zorundadırlar.

Yarışmacılar 2.5 dakikalık ısınma aralıklarıyla birbirlerini takip ederler.
            Atletlerin, yarışma sırasında silahta bir arıza söz konusu olduğunda tamir için 5 dakika, eğer daha fazlası gerekiyorsa daha uzun bir süre, kullanma hakları vardır.
            Yarışmacı 20 vuruşu tamamladığında sonuçlar puana çevrilerek skor belirlenir.

En yüksek skor: 1,336 puana denk gelen 200'dür. 1000 puan 172 skordur. 172'nin üstündeki ya da altındaki her hedef puan pentathlon skoruna 12 puan eklenerek yada çıkarılarak hesaplanır.
            Atışlar elektronik hedeflerin bulunduğu geniş bir alanda gerçekleştirilir. 

 

                 Eskrim

 Atletler bir dakika içerisinde, diğer yarışmacıya bir vuruş yaparlar. Eskrimde silah epedir. % 70 başarı 1000 pentatlon puanına eşittir.

 

               Eskrim Takım Düzeni

              Her takım diğeriyle karşılaşır, her takım üyesi diğer takımdan bir yarışmacıyla eşleşir. Faket bireysel yarışmalardan farklı olarak her kişi 3 maç yapmış olur. Bu her takım karşılaşmasında toplam 9 eskrim maçı yapılır anlamına gelir. Eğer bir takım, maçlarınýı %70’ini kazanırsa 1000 puan alır. Her zafer altında ya da üstünde +/- puan değerindedir.Örnek: 12 takım, (11x9=) 99 kez maç yapar. %70, 69 zafere denk gelir = 1000 puan 72 zafer= 1036 puan.

           Eskrim Puan Sistemi

           Eskrim, epe silahıyla bir vuruşluk karşılaşma serilerinden oluşur. 1912'de olduğu gibi, modern pentahlonun eskrim bölümü, her maçı tek bir vuruşun belirlediği yuvarlak robin-turnuvası şeklindedir. Eskrim bir iç mekanda, 18 metre uzunluğunda ve 1.5-2 metre genişliğinde özel alüminyum pist üzerinde gerçekleşir.Yarışmacı diğer atletlerin her biriyle epeyi kullanarak karşılaşır. Her karşılaşma 1 dakika sürer, kazanan hit skoru yakalayan ilk yarışmacıdır. Her ikisi de hit bir skor elde edemezse ikiside kaybeder.Eğer atletler birbirlerini saniyenin 0.04'te birinde vurularsa (çift vurş), vuruşların hiçbirisi geçerli olmaz.Penaltı puanları çeşitli ihlallerde verilir: epeyi rakibin dıþında herhangi bir şeye vurmak, sınır çizgisini iki ayakla geçmek, yarışmacının bir diğerine tamamen arkasını dönmesi.

Karşılaşmaların %70'ini kazanan 1000 puanlık skoru elde eder. Her kazanma bir zafer, her kaybetme de bir yenilgi olarak adlandırılır. %70 kazanımın üzerindeki her zafer özel puan değeri taşır. %70’in üzerindeki her zaferin değeri yarışmacıların sayısına bağll olarak değişir.

En sık elde edilen skorlar:
22-23 maç = +/- 40 puan
24-26 maç = +/- 36 puan
27-29 maç = +/- 32 puan
30-33 maç = +/- 28 puan
34-39 maç = +/- 24 puan
Örnek: 32 yarışmacı (finale kalanların sayısı), her atlet için 31 karşılaşma anlamına gelir. 31’inin %70’i 22.20 zafer anlamına gelir, bu da 944 puandır.

Yüzme, 200 metre üzerinde serbest sitilde yapılır. 2 dakika 30 saniye 1000 pentatlon puanı verir.. Her saniyenin üzeri ya da altı 12 puandır.
 

Yüzme

200m serbest sitille yarışma standartlarında bir havuzda yarışılır.

               Yüzme Takim Düzeni

               3x100 m (toplamda 300 m). Erkekler, 3 dakika 15 saniye= 1000 puan. Kadınlar, 3 dakika 30 saniye = 1000 puan ve bu zamanın 0.33 altı ya da üstü için +/- 4 puan Örnek: Erkeklerde, 3 dakika 13.5 saniye 1020 puan değerindedir.

              Yüzme Puan Sistemi

              Pentathletler genellikle iyi bir yüzme arka planına sahiptirler. Yüzme geç yaşlarda ileri bir seviyede öğrenilemeyecek bir pentathlon disiplini olarak varsayılır.

Bu yüzden, iyi derecede yüzme bilmek, Modern Pentathlon’da yer almak için bir ön koşul olarak varsayılır.

            Erkekler ve kadınlar , 200 metrenin üzerinde serbest stilde yarışırlar ve aralarında en iyi olana kıyasla derecelendirilirler.

            2:30 dakika erkeklerde 1000 puan iken, 2:40 dakika kadınlarda 1000 puan değerindedir.

            Bu puanların üzerindeki her saniyenin onda biri, yarışmacıların skorlarını bir puan düşürür ya da yükseltir.
Süreler, puanların onda birinie en yakınına yuvarlanmaz. 2:29.01 dakika, 2:29.09 dakika ile aynı puan skorudur.
40 puanlık penaltı; hatalı başlangıca ya da bir devrin sonunda duvara değmek hatasına düşüldüğünde verilir.

Atletler 120 cm.lik engellerin üzerinden atlarını sürerler. Atlarını kurayla çekerler, ısınmalrı ve atlarını tanımarlı için sadece 20 dakikaları vardır.

2002’de konan yeni kurallar: 9 engel ve 12 sıçrayış (Biri ikili biri üçlü) Satndart sürede hatasız bir sürüş 1200 puandır. Toplam puan, çarpmalarda, düşmelerde ve stansart süreyi aşan her saniyede düşürülür

Binicilik

12 atlamadan oluşur.Yarışmacılar kuradan bir at çekerler, bu atla ısınmaları için sadece 20 dakikaları vardır.

                Binicilik Takım Düzeni

               Show sıçrayışı, dakikada 350 metre hızla, 9 tekli engeller (ikili ya da üçlü değil), maksimum yükseklik 1.20metre.

2002’de konan yeni kurallar: Hatasız ve tandart sürede bitirilen bir sürüş takıma 1200 puan kazandırır. Süreyi aşan her saniye için 4 puan düşülür. 4 saniyenin üzeri 240 puanın çıkarılmasına ve atlanmamış her engel 80 puanın çıkarılmasına neden olur. Çarpmada16 p, atlamayı reddetmede ve itaatsizlikte 20 p düşürülür.

            Örnek: takım 3 dakika 12 saniyede sürüşü tamamlar, ( 3 çarpma ve engeli aşmayı reddetme ile) 1200-12x4-16-16-16-32=1072 puan

 

            Binicilik Puan Sistemi

           Modern Pentathlon’da yer alan Binicilik (equestrian show jumping), maksimum 1.20m yükseklikteki engelleri aþmayı da içerir.

Engelli alan 350-450 metre uzunluğundadır. BU mesafede 12 engel vardır, bir çift ve bir üçlü atlamayla toplam 15 atlayış yapılır.
Atletler, organizatörlerin sağladığı atlarla yarışırlar. Her atlet, yarışın başlamasından 20 dakika öncesi rastgele seçilen atla yarışır.
Atletler Isınma ve hazırlık amacıyla, atlarını 20 dakika sürebilirler ve bu süre içerisinde 5 deneme atlayışı yapabilirler.
Her atletin yarışmayı tamamlaması gereken belirli bir zaman limiti vardır. Bu limit her 350 metre için 1 dakikadır.
Standart sürede ( 1-1.17 dk.) hatasız tamamlanan bir biniş 1200 puandır.
Bu hataların her birinde binici puan kaybeder:
Her yere düşüş -28 puan
Her atlamayı reddediş -40 puan, engeli devirecek şekilde bir reddediş ise -60’dır.

Üst üste iki reddediþten sonra binici atını bir sonraki engele yönlendirmelidir.
Atlanmamış her engel, binici için -80 puandır.

Binicinin atıyla beraber düşmesi -40 puandır.
İki düşüşün ardından biniş sona erdirilir ve biniciden 300 puan düşülür.

Standart süreyi geçen her saniye için 4 puan düşürülür. Maksimum süre: standart süre + 60 saniyedir.
Eğer biniş maksimum süreden daha uzun sürmüşse, binişe son verilir ve yarışmacıdan 240 puan düşürülür.

Yarışmacılar, binişten önce alanda yürüyebilirler.
Biniciler, kurları ayıran bayrakların arasında kalmalıdırlar ve engelleri sırasıyla atlamalıdırlar.
Biniciler koruyucu başlık takmak ve biniş ceketi giymek zorundadırlar. Kamçı ve mahmuz kullanabilirler. Fakat kasket ve at gözlüğü kullanmak yasaktır. 

 

Koşma

Koşu 3000 metrelik uzun kross-country pistinde yapılır. 10 dakika 1000 puandır. (Kadınlar için 11.20). Koşu “kovalama” şeklinde başlar. Diğer dört dalın birincileri yarışmaya önce başlarlar, diğer yarışmacılar da öndeki yarışmacının puan toplamına göre verilen bir zaman aralığıyla yarışmaya başlarlar. Bu sistemle koşuyu birincilikle bitiren kişi bütün yarışmanın birincisi olur.

               Koşu Takım Düzeni

               3x1500 metre. Erkekler 14 dakikada= 1000 puan. Kadınlar, 15 dakika 30 saniyede = 1000 puan. Bu sürenin altında ya da üstünde her saniye için +/- 4 puan Ex. The time Erkeklerde 14.58 =768 p, kadılarda 14.58=1128 p

            Koşu Puan Sistemi

           Koşu, yarışmada son evre olması nedeniyle çok önemlidir. Ayrıca, yarışmacıların önceki oyunlarda kaybettikleri puanları kazanmaları için son şans olma özelliği taşır. Bu oyun, şehirde düz olmayan bir arazide ya da bir yolda, 3 km’nin üstünde bir mesafede gerçekleştirilir. Bu yarışı, 10 dakikada bitiren erkek atlet ve 11 dadika 20 saniyede bitiren kadın atlet tüm skoruna 1000 puan eklemiş olur.Yarışın başlama düzeni önceki pentathlon sporlarından alınan skorlara gore düzenlenir;

Oyuncular diğer dört oyundaki toplam puanları arasındaki farka gore başlama noktasında sıralanırlar.
Bu prosedürün uygulanmasının nedeni, koşuyu birincilikle bitirenin aynı zamanda tüm pentatholun birincisi olmasıdır.
Dezavantajlı başlatma sistemi 2 nedenden ötürü uygulanmaktadır:
Öncelikle, izleyiciler bitiş düzenini direk olarak tayin edebilirler.
Atletler, bu sistemle geçebildikleri kadar çok yarışmacı geçmeye çalışırlar, çünkü onlar sadece saate karşı değil rakiplerine karşı yarışmaktadırlar.